Loyaliteit in een samengesteld gezin: waarom het soms ingewikkeld voelt je ziet het niet altijd, maar het speelt vaak wel mee

Als ik iets vaak tegenkom in mijn werk met samengestelde gezinnen, dan is het loyaliteit.

Niet omdat ouders of kinderen het daar letterlijk over hebben.

Sterker nog, meestal valt het woord helemaal niet.

Toch speelt het vaak een rol.

In een kind dat stilvalt.

In een stiefouder die zich afvraagt waarom het contact niet vanzelf gaat.

In een ouder die merkt dat zijn kind anders reageert dan verwacht.

En eerlijk? Ik denk dat ik loyaliteit pas echt ben gaan begrijpen toen ik zelf stiefmoeder werd.

Daarvoor kende ik de theorie.

Daarna voelde ik pas hoe ingewikkeld het soms kan zijn.

Een ouder kies je niet

Binnen de contextuele benadering wordt onderscheid gemaakt tussen o.al verticale en horizontale loyaliteit.

Klinkt ingewikkeld, maar eigenlijk is het heel logisch.

Een ouder kies je niet een partner wel.

De band tussen ouder en kind ontstaat vanzelf. Een kind ontvangt het leven van zijn ouders en daarmee ontstaat een verbondenheid die niet zomaar verdwijnt.

Ook niet na een scheiding.

Ook niet wanneer er weinig contact is.

Ook niet wanneer de relatie ingewikkeld is geworden.

Voor een kind horen beide ouders bij hem of haar. Punt.

Dat betekent niet dat een kind altijd evenveel contact wil. Of dat alles goed voelt. Maar die verbondenheid blijft vaak bestaan.

Een partner kies je wel

Met een partner is dat anders.

Daar kies je bewust voor.

Je bouwt samen aan een relatie. Aan vertrouwen. Aan een toekomst.

En juist daar zie ik binnen samengestelde gezinnen regelmatig een spanningsveld ontstaan.

Want terwijl partners bezig zijn een nieuw gezin op te bouwen, heeft een kind ook nog andere belangrijke verbindingen.

Met vader.

Met moeder.

Soms met een stiefouder.

Soms met een broer, zus of halfbroertje.

Al die relaties bestaan naast elkaar.

Niet in plaats van elkaar.

"Van wie heb je dat?"

Soms zitten loyaliteiten in kleine dingen.

Opmerkingen die helemaal niet verkeerd bedoeld zijn;

"Dat heb je zeker van je vader."

"Van wie heb je dat?"

"Doen ze dat bij mama thuis ook zo?"

Vaak zeggen we zulke dingen zonder erbij stil te staan.

Toch kunnen ze iets raken.

Want een kind bestaat niet voor de helft uit de ene ouder en voor de helft uit de andere. Voor een kind horen beide ouders gewoon bij wie hij of zij is.

Dat maakt dat een opmerking soms meer kan doen dan we bedoelen.

Gedrag maakt mij nieuwsgierig

Wat loyaliteit zo ingewikkeld maakt, is dat je het niet altijd ziet.

Kinderen vertellen meestal niet:

"Ik zit in een loyaliteitsconflict."

Zo werkt het natuurlijk niet.

Wat ik wel zie, is gedrag dat mij nieuwsgierig maakt.

Kinderen die ontzettend hun best doen.

Kinderen die overal lijken mee te bewegen.

Kinderen die vooral bezig lijken met hoe het met anderen gaat.

Betekent dat automatisch dat loyaliteit meespeelt?

Nee.

Dat weten we simpelweg niet.

Maar het is wel een vraag die ik regelmatig meeneem wanneer ik samen met ouders naar gedrag kijk.

Niet: wat is er mis?

Maar:

"Wat zou hier nog meer kunnen spelen?"

"Wat maakt dat dit kind juist zo reageert?"

Soms levert dat hele andere gesprekken op.

Ook stiefouders kunnen hierin veel voelen

Wat ik daarnaast vaak zie, is dat stiefouders enorm hun best doen.

Misschien herken je het wel.

Je wilt verbinding maken.

Je wilt helpen.

Je wilt dat iedereen zich prettig voelt.

En ondertussen vraag je je af waarom het soms zo langzaam gaat.

Dat is niet gek.

Een relatie tussen een kind en een stiefouder groeit vaak anders dan we vooraf bedenken.

Niet omdat een kind niet wil.

Maar omdat er al bestaande verbindingen zijn waar het kind ook trouw aan is.

Dat zegt niets over jou als stiefouder.

En vaak ook niets over de kwaliteit van jullie contact.

Het zegt vooral iets over hoe ingewikkeld relaties soms kunnen zijn binnen een samengesteld gezin.

Misschien hoeft niet alles opgelost te worden

Misschien is dat wel wat loyaliteit mij vooral heeft geleerd.

Dat niet alles opgelost hoeft te worden.

Dat gedrag niet altijd een probleem is dat weg moet.

En dat nieuwsgierig kijken soms meer oplevert dan direct zoeken naar een oplossing.

Tot slot

Loyaliteit speelt vaak mee zonder dat je het direct ziet. Je ziet misschien

- een kind dat stil wordt

- een bonuskind dat afstand houdt

- of jezelf als ouder of bonusouder die steeds harder zijn best doet

En vaak denken we dan dat we iets moeten oplossen.

Terwijl het soms juist begint bij iets anders. Even nieuwsgierig zijn naar wat er misschien onder zit.

Want achter gedrag zit vaak meer dan we op het eerste gezicht zien.

En misschien hoeft niet alles meteen anders of opgelost te worden. Soms helpt het al wanneer er ruimte is voor ieders gevoel, ieders plek en voor het feit dat dingen soms gewoon ingewikkeld mogen zijn.

Want in een samengesteld gezin gaat het niet om kiezen tussen mensen. Het gaat er vooral om dat iedereen zijn eigen plek mag hebben.



Warme groet,

Saskia

Bron en inspiratie Voor dit artikel heb ik gebruikgemaakt van inzichten uit het boek; De mijne zijn de liefste: Dynamieken in samengestelde gezinnen van Magda Hengst en Karin den Hollander, aangevuld met mijn eigen praktijkervaring en systemische inzichten vanuit mijn werk met ouders, stiefouders en kinderen binnen samengestelde gezinnen.

Voor meer inspiratie en boekentips; www.mijnnieuwegezin.nl/boekentips-voor-je-samengestelde-gezin